काठमाडौं । आज देशभर कुशे औँसी अर्थात् बुबाको मुख हेर्ने दिन श्रद्धा र उल्लाससहित मनाइँदैछ। भाद्र कृष्ण औँसीका दिन मनाइने यो पर्वलाई हिन्दू समुदायले विशेष महत्वका साथ मनाउने गर्छन्।
यस दिन बिहान सबेरै पवित्र स्नान गरी पितृको सम्झनामा तर्पण गर्ने परम्परा रहेको छ। विभिन्न तीर्थस्थान, नदी, ताल, पोखरी र धाराहरूमा स्नान गरी पिण्डदान, जल अर्पण र ब्राह्मण भोज गर्ने धार्मिक परम्परा आज पनि यथावत् छ। मान्यता अनुसार यस दिन गरिएको श्राद्ध वा तर्पणले दिवङ्गत पितृ आत्मा तृप्त भई वंशजलाई आशीर्वाद दिनेछन्।
बुबाप्रतिको कृतज्ञताको दिन
कुशे औँसीलाई सामान्यतया “बुबाको मुख हेर्ने दिन” भनेर चिनिन्छ। जीवित बुबालाई भेटेर फलफूल, परिकार र कपडा अर्पण गर्ने, बुबाको आशिर्वाद लिने तथा सम्मान गर्ने चलन यस दिन विशेष रूपमा देखिन्छ। जसका बुबा दिवङ्गत भएका छन्, उनीहरूले पितृलाई सम्झँदै पिण्डदान र श्राद्ध गर्छन्।
घर–घरमा कुश ल्याउने परम्परा
धार्मिक विश्वास अनुसार भगवान विष्णुको प्रतीकका रूपमा मानिने कुश आज घर–घरमा ल्याइन्छ। पूजापाठ, व्रतविधान र श्राद्धमा कुशलाई अनिवार्य रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यसैले औँसीका दिनलाई ‘कुशे औँसी’ भनिएको हो।
सामाजिक एकता र पारिवारिक मिलन
यो दिन परिवार एकतामा बाँध्ने अवसरका रूपमा पनि लिइन्छ। टाढा रहेका सन्तानहरू समेत आजको दिन घर फर्केर बुबाआमासँग भेटघाट गर्ने गर्छन्। बुबालाई भेट्न नपाउनेहरूले भने सामाजिक सञ्जालमार्फत शुभकामना आदानप्रदान गरी बुबाप्रतिको सम्मान प्रकट गर्छन्।
ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्व
धार्मिक ग्रन्थ अनुसार सूर्यदेवले आफ्ना पितालाई तर्पण गरेको दिनकै सम्झनामा यस पर्वको सुरुवात भएको विश्वास गरिन्छ। भाद्र कृष्ण औँसीबाट सुरु हुने पितृपक्ष पनि आजकै दिनदेखि सुरु हुने भएकाले यस दिनको महत्व अझ बढी छ।
आधुनिक परिवेशमा कुशे औँसी
आजको सूचना प्रविधिको युगमा विदेशमा रहेका नेपालीहरूले पनि आफ्ना बुबालाई सम्झँदै फोन, भिडियो कल वा सामाजिक सञ्जालमार्फत शुभकामना आदानप्रदान गर्ने गरेका छन्। सहरमा आधुनिक शैलीले मनाइए पनि पर्वको मूल भावना — पितृको सम्झना र बुबाप्रतिको कृतज्ञता — भने अविचलित छ।
